Κέιμενο : Γιώργος Στογιάννης.
Μασσαλία – Μάιος 1968
Στο τότε πολύ μεγάλο πετρελαιοφόρο Tina Onassis ήμουν πλοίαρχος από τον Δεκέμβριο του 1966 έως και τον Αύγουστο του 1968. Την Πέμπτη 23 Μαΐου 1968 με ειδοποίησαν από τα κεντρικά γραφεία του Monte Carlo ότι κανόνισαν με τα ναυπηγεία της Μασσαλίας να γίνουν εκεί οι απαραίτητα; επισκευές και η ετήσια επιθεώρηση του βαποριού.
Πράγματι το Σάββατο 25 Μαΐου φθάσαμε και δέσαμε στον κυματοθραύστη του λιμανιού, σε αναμονή. Η Μασσαλία ήταν το μεγαλύτερο λιμάνι της Γαλλίας, ορμητήριο για τους ναυτικούς της Μεσογείου, από την αρχαιότητα. Κτισμένη αμφιθεατρικά πάνω από το αρχαίο λιμάνι. Εμείς την αντικρίσαμε καινουργιοκτισμένη, ύστερα από την κατεδάφιση που της είχαν κάνει οι Γερμανοί στην κατοχή. Η κατεδάφιση όμως ξανάρχισε από την επόμενη μέρα που φθάσαμε. Φασαρίες φοιτητών και εργατών. Το χάος τελικά επικράτησε σε ολόκληρη την Γαλλία. Γενική απεργία παντού. Από τους γιατρούς μέχρι τα ψιλικατζίδικα. Ειδήσεις ακούγαμε μόνο από το BBC και από την Deutsche Welle της Γερμανίας. Οι Γάλλοι σιγά-σιγά έμειναν απ' όλα, ακόμη και χωρίς τσιγάρα. Εμείς στο βαπόρι, κλεισμένοι μέσα, είχαμε απ' όλα. Φυσικά ευχαριστημένοι δεν είμαστε. Αλλιώς είχαμε ονειρευθεί την παραμονή μας στο λιμάνι,
Πρόεδροι; της τότε Πέμπτης Δημοκρατίας ήταν ο στρατηγός Charles de Gaulle επί μία δεκαετία. Πρωθυπουργός, ο Georges Pompidou. Τελικά με υποτροπή της κρίσεως, ο έλεγχος της καταστάσεως ξέφυγε από τις ηγεσίες των εργατών και φοιτητών. Το κίνημα αυτό φαινόταν πως θα καταλήξει σε εμφύλιο, όσο περνούσαν οι ημέρες. Την Παρασκευή 31 Μαΐου 1968, ο στρατηγός διέλυσε την εθνοσυνέλευση και ανέλαβε πρόσθετες εξουσίες. Μάθαμε επίσης, ότι συγκέντρωναν μονάδες αλεξιπτωτιστών να επέμβουν στο Παρίσι.
Κατέβαλα πολλές προσπάθειες για να έλθω σ' επαφή με τα γραφεία της εταιρείας στο Μόντε Κάρλο ή στη Νέα Υόρκη αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Η καθυστέρηση του βαποριού ήταν υπερβολική. Αντιπολίτευση ήτο ο Valery Giscard d' Estaing, ηγέτη; των Δημοκρατών. Αργά την νύχτα ακούσαμε στο ράδιο BBC ότι στην Γαλλία απαγορεύθηκαν εξαγωγές συναλλάγματος, κάτι που μας έβαλε σε μαύρες σκέψεις, Όλοι στο βαπόρι σκεπτόμαστε τις οικογένειές μας στην πατρίδα. Τηλεφωνικές, ταχυδρομικές, τηλεγραφικές επικοινωνίες δεν λειτουργούσαν καθόλου. Στους ασύρματους των βαποριών είχαν δημιουργήσει εκκωφαντικά παράσιτα.
Αυτά και άλλα πολλά παραδεισένια. Την Τετάρτη 5 Ιουνίου 1968 ο στρατηγός de Gaulle ετοιμάσθηκε να ομιλήσει από ραδιόφωνο στον γαλλικό λαό, αλλά του έκοψαν το ρεύμα. Δεν είπε ούτε λέξη. Στα ναυπηγεία τέλεια νέκρα. Κάθε μέρα ερχόταν μόνο ο Πράκτορά; μας. Του ζήτησα να φροντίσει την έκδοση αδείας απόπλου. Η απάντηση ήταν ότι απεργούν όλες οι δημόσιες υπηρεσίες και το Λιμεναρχείο. Ήταν φανερό πως δεν υπήρχε τρόπος.
Και όμως υπήρχε! Το πρωί της Πέμπτης 6 Ιουνίου 1968 έφθασε στο ναυπηγείο και στον ντόκο του βαποριού ένα ... ταξί του Μόντε Κάρλο! Φουριόζος ανέβηκε στο γραφείο μου ο σοφέρ και μου έδωσε λαχανιασμένος ένα μικρό φάκελο. Μου είπε: «Καπετάνιε διάβασέ το και δώσε μου γρήγορα μια απάντηση να γυρίσω πίσω». Γραμμένο στο χέρι από τον τότε Αρχιπλοίαρχο του γραφείου καπετάν Γεράσιμο Τσαγανέα. Έλεγε: «Καπετάν Γιώργο, αν μπορείς,, φύγε από εκεί και φέρε το βαπόρι στην Γένοβα. Σου έχουμε κανονίσει συνέχεια των επισκευών εκεί», Πέταξα από την χαρά μου και ... φίλησα τον ταξιτζή! Έγραψα στον φάκελο «Έρχομαι». Του τον έδωσα κι εξαφανίσθηκε τρέχοντας.
Φώναξα τους αξιωματικούς και το πλήρωμα για τα ευχάριστα νέα. Δάκρυσαν όλοι από την χαρά τους. Ο Πρώτος Μηχανικός μόνο ήταν σκεπτικός.
-Καπετάν Γιώργη, δεν θα μας αφήσουν οι Γάλλοι.
-Μαστρο Παναγιώτη, εδώ που μπλέξαμε θα το παλέψουμε και θ' αρχίσουμε μόλις σκοτεινιάσει.
Έφυγε για κάτω μουρμουρώντας:
--Πάω να ετοιμάσω την μηχανή.
--Όσους σου περισσεύσουν, στείλε τους στον λοστρόμο.
Τελικά επιστρατεύθηκαν άπαντες, ακόμη και ο μάγειρας.
Η πολύ κουραστική δουλειά θα ήταν ν' αλλάξουν δεσίματα οι κάβοι. Αφού δεν θα υπήρχαν εργάτες του ντόκου να μας αμολήσουν, έπρεπε όλα τα σχοινιά να γίνουν μπεντένια. Δηλαδή υπήρχαν δεμένοι 6 κατάπλωροι και 6 κατάπρυμοι, και 4 σπρινγκ, σύνολο 16 μεγάλοι και πανίσχυροι κάβοι, Για όλα χρειαζόταν χειρωνακτική εργασία. Κατέβηκαν στον ντόκο όλοι οι ναύτες και ο λοστρόμος. Επίσης στο κατάστρωμα υπό τις οδηγίες του Υποπλοίαρχου και των δυο Ανθυποπλοιάρχων εργάσθηκαν 2 θερμαστές, 2 λιπαντές, 2 καθαριστές της μηχανής, ο μάγειρας και 4 καμαρώτοι, ο παραμάγειρας, ο αντλιωρός και ο ασυρματιστής στα βίντσια. Ούτε σε γενικό συναγερμό δεν είχαμε ποτέ τόσα χέρια.
Ταυτόχρονα οι μηχανικοί ετοίμαζαν την κινητήριο δύναμη. Χρειάζονταν κι εκεί ώρες προετοιμασίας. Όσες οδηγίες έδωσα ήταν προφορικά επί τόπου. Δεν χρησιμοποίησα walkie-talkie, δηλαδή φορητό τηλεφωνάκι, για να μην μας καταλάβουν οι επαναστάτες. Για όσους δεν γνωρίζουν τι είναι το μπεντένι, να το εξηγήσουμε: Είναι κάβος δεμένος και από τα δύο άκρα στο βαπόρι Δηλαδή η γάσα καπελωμένη σε μπίντα του βαποριού, το μήκος του κάβου περασμένο από δέστρα του ντόκου και τυλιγμένο πίσω στο κεφαλάρι του βιντσιού, έτοιμο για βίρα. Έτσι για να λύσει και ν' αναχωρήσει το βαπόρι, δεν θα χρειάζονται εργάτες του ντόκου.
Όλη αυτή η προετοιμασία μάς πήρε μέχρι τα μεσάνυχτα. Τον Ιούνιο, στο γεωγραφικό πλάτος της Μασσαλίας ο ήλιος δύει περίπου την 8η απογευματινή. Παρόλο που τα τελειώσαμε όλα με ησυχία, τα ξεφτέρια μάς κατάλαβαν και μου έστειλαν την επιτροπή του ... αγώνα. Ήταν πέντε βαρκάρη δες του λιμανιού. Αρχηγός τους κάποιος υπερβολικά παχύς:
-Μεσιέ λε Καπιταίν, καταλάβαμε ότι δεν υποστηρίζετε τον αγώνα μας και ετοιμάζεστε να φύγετε.
--Αγώνα για το ψωμάκι κάνουμε κι εμείς, αλλά δεν μας αφήσατε να τον στηρίξουμε. Μας κρατάτε εδώ αιχμαλώτους 12 ημερόνυχτα και δεν μας αφήνετε ούτε να επικοινωνήσουμε με τα σπίτια μας.
--Εμείς δεν θα σας αφήσουμε να φύγετε! Θα βάλουμε όλες τις βάρκες στην μπούκα του λιμανιού και θα πιαστούμε χέρι-χέρι να κάνουμε αλυσίδα.
--Δηλαδή μου λες ότι αύριο θα είσαι ο πρώτος Γάλλος ήρωας της Ιστορίας! Αν συμβεί κάτι τέτοιο και σε ιδώ να πεθαίνεις ηρωικά, θα σε ... χειροκροτήσω. Άντε, φύγε τώρα.
-- Μα, μεσιέ λε Καπιταίν.
--Είπαμε, αύριο, όχι τώρα.
Εκείνη την στιγμή ήλθαν στο γραφείο μου ο Πρώτος Μηχανικός και ο Υποπλοίαρχος, που μου είπε:
--Το παίζει ήρωας ο χονδρός;
--Αύριο θα τον θαυμάσεις. Εσύ θα είσαι στην πλώρη.
Λοιπόν στη δουλειά μας τώρα. «Αναχώρηση το ξημέρωμα. Θέλω, αν μπορούμε, να έχουμε τελειώσει την μανούβρα λίγο προ της Ανατολής. Δηλαδή να βλέπουμε καλά, αλλά να μη μας στραβώνει ο ήλιος. Επομένως έγερση άπαντες στις 4. Για τη νύχτα ενισχυμένες βάρδιες, κουβέρτα και μηχανή».
Μία ερώτηση έκανα στον Πρώτο Μηχανικό: «Από Dead Slow Ahead έως ξαφνικά Full Ahead πάση δυνάμει, πόσο χρόνο θα σου πάρει; Σε ερωτώ γιατί κάπως έτσι θα ξεκινήσουμε». Ήταν ωραίος στην απάντησή του: «Χτύπα το Καπετάνιε μου και θα σε καταπλήξω!» ... Είχα πάντα, σε όλη μου την καριέρα, έξοχους μηχανικούς και τους καμάρωνα.
Ύπνος δεν με πήρε εκείνη την νύχτα. Αυτό που αποφάσισα με ανησυχούσε, δεν μου καλοάρεσε, ήταν όμως απαραίτητο να γίνει Αν ωστόσο τύχαινε κάτι απρόβλεπτο, η ζημιά θα ήταν της τάξεως των εκατομμυρίων δολαρίων και ίσως να είχαμε και ανθρώπινες απώλειες. Όλες αυτές οι ανησυχίες με τυραννούσαν, μισοξαπλωμένα; στον καναπέ του γραφείου, μέχρι που κτύπησε ο καμαρότος την πόρτα και μου έφερε έναν καφέ, Πετάχτηκα λέγοντας «Θα το κάνω κι ότι θέλει ας γίνει!». Ξαφνιάστηκε ο καμαρότος αλλά δεν μίλησε.
Πήρα την τσάσκα και ανέβηκα στην γέφυρα. Ήταν ένα υπέροχο καλοκαιρινό πρωινό. Πενήντα λεβέντες έτοιμοι για δράση, σε κατάστρωμα και μηχανή. Αντί χαιρετισμό φώναξα στα μεγάφωνα: «Είναι κανείς που δεν θέλει να φύγουμε», Ένα βροντερό «Όχι» ακούστηκε και τότε είδα από μακριά τους βαρκάρη δες που είχαν σχηματίσει την αλυσίδα τους.
Τηλεφώνησα στην μηχανή. Ήταν ο πρώτος, πολύ ορεξάτος . Stand-by και η μηχανή, όλα έτοιμα. Αυτή τη φορά χρησιμοποίησα τα φορητά τηλεφωνάκια για συνεννόηση με τον Υποπλοίαρχο στην πλώρη και τον Ανθυποπλοίαρχο στην πρύμη. Μέσα στην τιμονιέρα ήταν ο τζούνιορ, ο δόκιμος και ο τιμονιέρης.
Πρώτο βήμα: «Μόλα όλα κατάπλωρα». Δεύτερο βήμα: «Κράτησε στην πρύμη δύο εξωτερικά μπεντένια και μόλα τα άλλα 4». Μόλις με βεβαίωσαν πως εκτελέσθηκαν οι παραγγελίες, έγινε το τρίτο βήμα: «Πρύμη βίρα τα εξωτερικά μπεντένια ταυτόχρονα». Αυτή η κίνηση άνοιξε αρκετά την πλώρη από τον ντόκο. Πέμπτο βήμα: «Μόλα και τα δύο μπεντένια, βίρα τα μέσα, και φώναξέ μου, όταν είναι νέτη από κάβους η προπέλα». Λίγες στιγμές αγωνίας να μην κινηθεί προς τον ντόκο η πλώρη. Η κραυγή του Ανθυποπλοιάρχου:
«Όλα νέτα», ταυτόχρονα με την δική μου στην γέφυρα: «Dead Slow Ahead». Ήταν η αρχή του τέλους. Μουβάρησε ο Κολοσσός και με 10 μοίρες αριστερά το τιμόνι έβαλε πλώρη προς την μπούκα του λιμανιού, όπου σάλεψαν τις βάρκες τους ο χονδρός και η παρέα του. Με το στρώσιμο της πλώρης, πάτησα τον τηλέγραφο της μηχανής στο Full Ahead τρεις φορές που σημαίνει: Πάση δυνάμει. Η φούρια της προπέλας έκανε το βαπόρι να τρέμει, που σε δύο λεπτά πετάχτηκε μπροστά σαν αφηνιασμένο. Ταυτόχρονα είπα στον δόκιμο να πατήσει συνεχώς και τις δύο μπουρούδες , πρίμο-σεκόντο.
Η αφριά της πλώρης τούς τρόμαξε, γνωρίζοντας ότι τώρα πια είναι αδύνατον να σταματήσει. Νομίζω πως έσπασαν ρεκόρ κωπηλασίας για ν' αποφύγουν τα απόνερα. Πάντως τους χαιρέτησα από το ύψος της γέφυρας και τους χειροκρότησα όπως υποσχέθηκα.
Ξεμπουκάραμε με πλώρη στο πουνεντογάρμπι, Αμέσως μετά στον σορόκο μέχρι την Τουλώνα και πολύ κοντά στις ακτές του διάσημου Σεν Τροπέ, Κάννες, Νίκαια, Μόντε Κάρλο όπου μιλήσαμε στο ραδιοτηλέφωνο με τα κεντρικά γραφεία της εταιρείας. Μέχρι ζητωκραυγές από τηλεφώνου ακούσαμε. Σχεδόν 12 ώρες ταξίδι και το βραδάκι φθάσαμε και δέσαμε στα Ναυπηγεία της Γένοβας Cantiere Navale. Μας περίμενε ο καπετάν Γεράσιμος μαζί με αρχιμηχανι κούς και αρχιναυπηγούς, καθώς επίσης και πολλούς από το προσωπικό του γραφείου που, ήθελαν να ιδούν το θρυλικό Tina Onassis. Είχαν κανονίσει να τοποθετηθεί αμέσως στο βαπόρι τηλέφωνο του ναυπηγείου με ανοιχτή γραμμή για την Ελλάδα, ούτως ώστε όλοι οι επιβαίνοντες, μηδενός εξαιρουμένου, να μιλήσουν με τους δικούς τους στην πατρίδα. Ήταν εταιρεία που φρόντιζε τους ανθρώπους της, σιωπηρά και δίχως φανφάρες.
Την επομένη, Σάββατο 8 Ιουνίου 1968, ήλθε ο Ιταλός πράκτορας και μαζί με όλα τα έγγραφα, μου έφερε και τοπικές εφημερίδες που εξιστορούσαν τα χθεσινά γεγονότα. Την δική μας περίπτωση την έγραφαν Marittimo Successo, δηλαδή Ναυτικό Επίτευγμα. Μία όμως απ' αυτές, είχε και τ' όνομά μου, που δεν μου άρεσε γιατί έγραφε:
«Giorgio Stogianni: Il CapitanoΡίrata».
